შეფასების სისტემა

რეცენზირების პოლიტიკა

International Journal of Economics, Education and Society იყენებს ორმხრივად ანონიმური რეცენზირების (Double-Blind Peer Review) სისტემას, რათა უზრუნველყოს წარდგენილი ხელნაწერების ობიექტური, მიუკერძოებელი და მაღალი ხარისხის შეფასება.

1. პირველადი სარედაქციო შეფასება

წარდგენის შემდეგ თითოეული ხელნაწერი გადის პირველადი სარედაქციო შეფასების ეტაპს, რომლის დროსაც მოწმდება:

• შესაბამისობა ჟურნალის მიზნებსა და თემატურ სფეროსთან;

• ფორმალური და ტექნიკური მოთხოვნების შესრულება;

• სამეცნიერო და აკადემიური ხარისხი;

• პუბლიკაციის ეთიკისა და აკადემიური კეთილსინდისიერების მოთხოვნებთან შესაბამისობა;

• ტექსტური მსგავსებისა და შესაძლო პლაგიატის საკითხები.

რედაქტორს უფლება აქვს, ხელნაწერი არ გააგზავნოს გარე რეცენზირებაზე, თუ იგი არ შეესაბამება ჟურნალის ძირითად მოთხოვნებს ან სცდება ჟურნალის თემატურ სფეროს.

2. ორმხრივად ანონიმური რეცენზირება

პირველადი სარედაქციო შეფასების წარმატებით გავლის შემდეგ ხელნაწერი იგზავნება მინიმუმ ორ დამოუკიდებელ რეცენზენტთან, რომლებსაც შესაბამისი აკადემიური და პროფესიული ექსპერტიზა აქვთ.

ავტორის ვინაობა არ გამჟღავნდება რეცენზენტებისთვის, ხოლო რეცენზენტების ვინაობა არ გამჟღავნდება ავტორისთვის. რედაქცია იღებს გონივრულ ზომებს ხელნაწერიდან საიდენტიფიკაციო ინფორმაციის ამოსაღებად, სადაც ეს პრაქტიკულად შესაძლებელია.

3. რეცენზენტების შერჩევა

რეცენზენტები შეირჩევიან მათი:

• აკადემიური კვალიფიკაციისა და კვლევითი გამოცდილების;

• ხელნაწერის თემატიკასა და მეთოდოლოგიასთან შესაბამისი ექსპერტიზის;

• დამოუკიდებელი და ობიექტური შეფასების შესაძლებლობის; და

• ინტერესთა კონფლიქტის არარსებობის საფუძველზე.

შესაძლებლობის ფარგლებში რეცენზენტები შეირჩევიან ავტორთა ინსტიტუციური აფილაციებისგან დამოუკიდებელი დაწესებულებებიდან.

4. ინტერესთა კონფლიქტი

რეცენზენტებმა უნდა გაამჟღავნონ ნებისმიერი ფაქტობრივი, პოტენციური ან აღქმული ინტერესთა კონფლიქტი, რომელმაც შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მათი შეფასების ობიექტურობაზე. ინტერესთა კონფლიქტის არსებობის შემთხვევაში რეცენზენტმა უნდა უარი თქვას რეცენზირებაზე.

5. რეცენზირების ვადა

რეცენზენტები ვალდებულნი არიან შეფასება განახორციელონ ჟურნალის მიერ დადგენილ ვადაში. თუ რეცენზენტი ვერ ახერხებს რეცენზიის დასრულებას დადგენილ ვადაში, მან ამის შესახებ დროულად უნდა აცნობოს რედაქციას.

[აქ უნდა მიეთითოს ჟურნალის რეალური ვადა, მაგალითად: 2–3 კვირა.]

6. რეცენზირების კრიტერიუმები

რეცენზენტები აფასებენ ხელნაწერს, მათ შორის შემდეგი კრიტერიუმების მიხედვით:

• შესაბამისობა ჟურნალის მიზნებსა და თემატურ სფეროსთან;

• ორიგინალურობა და ახალი ცოდნის შექმნაში წვლილი;

• კვლევის პრობლემისა და მიზნების სიცხადე;

• თეორიული და ემპირიული საფუძვლების ადეკვატურობა;

• კვლევის მეთოდოლოგიის შესაბამისობა და სიმტკიცე;

• მონაცემთა ანალიზისა და შედეგების სანდოობა;

• შედეგების, ინტერპრეტაციისა და დასკვნების თანმიმდევრულობა;

• ხელნაწერის სტრუქტურა და ორგანიზება;

• გამოყენებული ლიტერატურის ხარისხი და შესაბამისობა; და

• კვლევის საერთო სამეცნიერო მნიშვნელობა.

რეცენზენტებმა უნდა წარმოადგინონ კონსტრუქციული და დასაბუთებული კომენტარები, რომლებიც ავტორებს ხელნაწერის გაუმჯობესებაში დაეხმარება.

7. სარედაქციო გადაწყვეტილება

რეცენზენტების შეფასებებისა და რედაქტორის დამოუკიდებელი შეფასების საფუძველზე შესაძლებელია შემდეგი გადაწყვეტილებების მიღება:

მიღება (Accept);

მიღება მცირე შესწორებების შემდეგ (Minor Revisions);

მნიშვნელოვანი შესწორებები და ხელახალი წარდგენა (Major Revisions / Revise and Resubmit);

უარყოფა (Reject).

რეცენზენტების რეკომენდაციები მნიშვნელოვანია, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს რედაქტორი.

თუ რეცენზენტების შეფასებები არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისგან, რედაქტორს შეუძლია მოითხოვოს დამატებითი დამოუკიდებელი რეცენზია ან მიიღოს გადაწყვეტილება არსებული შეფასებებისა და ჟურნალის სტანდარტების საფუძველზე.

8. ხელნაწერის გადამუშავება

თუ ავტორს მოეთხოვება ხელნაწერის გადამუშავება, მან უნდა უპასუხოს რეცენზენტების კომენტარებს და მკაფიოდ მიუთითოს, როგორ იქნა გათვალისწინებული თითოეული არსებითი რეკომენდაცია.

მნიშვნელოვანი შესწორებების შემთხვევაში გადამუშავებული ხელნაწერი შეიძლება ხელახლა გაეგზავნოს თავდაპირველ რეცენზენტებს.

9. კონფიდენციალურობა

რეცენზირების პროცესში მიღებული ყველა ინფორმაცია კონფიდენციალურია. რეცენზენტებს არ აქვთ უფლება, რედაქციის ნებართვის გარეშე გააზიარონ, გაავრცელონ ან განიხილონ ხელნაწერის შინაარსი მესამე პირებთან.

რეცენზენტებმა არ უნდა გამოიყენონ რეცენზირების პროცესში მიღებული გამოუქვეყნებელი ინფორმაცია, იდეები, მონაცემები ან შედეგები საკუთარი კვლევის ან სხვა მიზნებისთვის.

10. რეცენზირების პროცესის დასრულება

რეცენზირების დასრულებისა და საბოლოო სარედაქციო გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ მიღებული ხელნაწერები გადადის ტექნიკური დამუშავებისა და პროფესიული ენობრივი რედაქტირების ეტაპზე.

ჟურნალი ცდილობს რეცენზირების პროცესი განახორციელოს დროულად, ისე რომ არ შეიზღუდოს სამეცნიერო შეფასების ხარისხი და სიღრმე.

რეცენზირების პროცედურა

ჟურნალი უზრუნველყოფს სამეცნიერო პუბლიკაციების მაღალ აკადემიურ სტანდარტს ორმხრივად ანონიმური რეცენზირების (Double-Blind Peer Review) მეთოდის გამოყენებით. ეს ნიშნავს, რომ რეცენზენტისთვის უცნობია ავტორის ვინაობა, ხოლო ავტორისთვის — რეცენზენტის ვინაობა. აღნიშნული პროცედურა მიზნად ისახავს ხელნაწერების ობიექტური, მიუკერძოებელი და აკადემიურად დასაბუთებული შეფასების უზრუნველყოფას.

სტატიის მიღებიდან მის გამოქვეყნებამდე პროცესი მოიცავს შემდეგ ძირითად ეტაპებს:

1. პირველადი სარედაქციო შეფასება (Initial Editorial Screening)

სტატიის რედაქციაში მიღებისთანავე, მთავარი რედაქტორი ან მის მიერ უფლებამოსილი რედაქტორი ახორციელებს ხელნაწერის პირველად სარედაქციო შეფასებას.

ამ ეტაპზე მოწმდება:

• თემატური შესაბამისობა: შეესაბამება თუ არა ხელნაწერი ჟურნალის მიზნებსა და თემატურ სფეროს;

• ფორმალური და ტექნიკური შესაბამისობა: აკმაყოფილებს თუ არა ხელნაწერი ჟურნალის ტექნიკურ და ფორმატირების მოთხოვნებს;

• აკადემიური ხარისხი: აკმაყოფილებს თუ არა ხელნაწერი მინიმალურ აკადემიურ და სამეცნიერო სტანდარტებს;

• აკადემიური კეთილსინდისიერება: მოწმდება ტექსტური მსგავსება და შესაძლო პლაგიატი შესაბამისი პროგრამული უზრუნველყოფის, მათ შორის Turnitin-ის, გამოყენებით.

თუ ხელნაწერი არ აკმაყოფილებს ჟურნალის ძირითად მოთხოვნებს, სცდება ჟურნალის თემატურ სფეროს ან გამოვლინდა სერიოზული აკადემიური გადაცდომის ნიშნები, რედაქტორს უფლება აქვს უარი თქვას მის გარე რეცენზირებაზე (Desk Rejection).

ტექსტური მსგავსების პროცენტული მაჩვენებელი თავისთავად არ წარმოადგენს პლაგიატის დადასტურებას. შესაბამისი გადაწყვეტილება მიიღება გამოვლენილი მსგავსების ხასიათის, წყაროებისა და კონტექსტის ინდივიდუალური შეფასების საფუძველზე.

2. რეცენზენტების შერჩევა

პირველადი სარედაქციო შეფასების წარმატებით გავლის შემთხვევაში, ხელნაწერი შესაფასებლად ეგზავნება ორ დამოუკიდებელ რეცენზენტს, რომლებსაც შესაბამისი აკადემიური და პროფესიული ექსპერტიზა აქვთ.

რეცენზენტები, როგორც წესი, უნდა აკმაყოფილებდნენ შემდეგ მოთხოვნებს:

• ჰქონდეთ შესაბამის დარგში აკადემიური კვალიფიკაცია და კვლევითი გამოცდილება;

• ჰქონდეთ ხელნაწერის თემატიკასა და მეთოდოლოგიასთან შესაბამისი ექსპერტიზა;

• იყვნენ ავტორებისგან დამოუკიდებელი;

• არ ჰქონდეთ ფაქტობრივი, პოტენციური ან აღქმული ინტერესთა კონფლიქტი.

შესაძლებლობის ფარგლებში, რეცენზენტი არ უნდა იყოს ავტორის იმავე ინსტიტუციური აფილაციის მქონე პირი და არ უნდა იყოს ხელნაწერის წარსული ან მიმდინარე თანაავტორი.

3. ორმხრივად ანონიმური რეცენზირების პროცესი

რეცენზირება ხორციელდება ორმხრივად ანონიმური (Double-Blind Peer Review) მეთოდით. ავტორის ვინაობა არ გამჟღავნდება რეცენზენტებისთვის, ხოლო რეცენზენტის ვინაობა არ გამჟღავნდება ავტორისთვის.

რედაქცია იღებს გონივრულ ზომებს ხელნაწერიდან ავტორის საიდენტიფიკაციო ინფორმაციის ამოსაღებად, სადაც ეს პრაქტიკულად შესაძლებელია.

რეცენზენტებმა უნდა უზრუნველყონ ხელნაწერის კონფიდენციალურობა და შეფასება უნდა განახორციელონ დამოუკიდებლად, ობიექტურად და კონსტრუქციულად.

4. შეფასების კრიტერიუმები

რეცენზენტები აფასებენ ხელნაწერს ჟურნალის მიერ დადგენილი ძირითადი კრიტერიუმების მიხედვით. შეფასება შეიძლება მოიცავდეს, მათ შორის:

თემატურ შესაბამისობას;

მეცნიერულ სიახლეს და ორიგინალურობას;

კვლევის პრობლემისა და მიზნების სიცხადეს;

თეორიულ საფუძველსა და ლიტერატურის გამოყენებას;

კვლევის მეთოდოლოგიის შესაბამისობასა და სიმტკიცეს;

მონაცემთა ანალიზისა და შედეგების სანდოობას;

შედეგების ინტერპრეტაციასა და დასკვნების ლოგიკურობას;

ხელნაწერის სტრუქტურასა და აკადემიური წერის ხარისხს;

კვლევის საერთო სამეცნიერო მნიშვნელობასა და წვლილს.

საჭიროების შემთხვევაში, ჟურნალი შეიძლება იყენებდეს 5-ქულიან შეფასების სისტემას (1 – არადამაკმაყოფილებელი; 2 – სუსტი; 3 – დამაკმაყოფილებელი; 4 – კარგი; 5 – შესანიშნავი).

ქულობრივი შეფასება გამოიყენება როგორც სარედაქციო გადაწყვეტილების დამხმარე ინსტრუმენტი და არ ცვლის რეცენზენტების ხარისხობრივ, დასაბუთებულ შეფასებას.

რეცენზენტებს მოეთხოვებათ კონსტრუქციული და აკადემიურად დასაბუთებული კომენტარების წარმოდგენა, რომლებიც ავტორებს ხელნაწერის გაუმჯობესებაში დაეხმარება.

5. სარედაქციო გადაწყვეტილება

რეცენზენტების შეფასებების, მათი წერილობითი კომენტარებისა და რედაქტორის დამოუკიდებელი შეფასების საფუძველზე შესაძლებელია შემდეგი გადაწყვეტილებების მიღება:

მიღება (Accept);

მცირე შესწორებები (Minor Revisions);

მნიშვნელოვანი შესწორებები და ხელახალი წარდგენა (Major Revisions / Revise and Resubmit);

უარყოფა (Reject).

რეცენზენტების ქულები არ გამოიყენება როგორც ერთადერთი ავტომატური საფუძველი გადაწყვეტილების მისაღებად. საბოლოო სარედაქციო გადაწყვეტილებაზე პასუხისმგებელია მთავარი რედაქტორი ან მის მიერ უფლებამოსილი რედაქტორი.

თუ ხელნაწერი მიიღებს განსაკუთრებით დაბალ შეფასებას ისეთ არსებით კრიტერიუმში, როგორიცაა მეცნიერული სიახლე, კვლევის მეთოდოლოგიური სიმტკიცე ან აკადემიური კეთილსინდისიერება, რედაქციამ შეიძლება მიიღოს გადაწყვეტილება ხელნაწერის უარყოფის შესახებ, მიუხედავად სხვა კრიტერიუმებში მიღებული შეფასებებისა.

6. რეცენზენტთა შეფასებებს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავება

თუ ორი რეცენზენტის შეფასება არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისგან, მაგალითად, როდესაც ერთი რეცენზენტი რეკომენდაციას იძლევა ხელნაწერის მიღებაზე, ხოლო მეორე — უარყოფაზე, მთავარი რედაქტორი უფლებამოსილია:

• მოითხოვოს დამატებითი დამოუკიდებელი რეცენზია;

• მიიღოს გადაწყვეტილება არსებული რეცენზიებისა და საკუთარი შეფასების საფუძველზე; ან

• საჭიროების შემთხვევაში, მიმართოს მესამე რეცენზენტს.

მესამე რეცენზენტის შეფასება გამოიყენება დამატებით ექსპერტულ მოსაზრებად და საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს რედაქტორი.

7. ავტორის მიერ ხელნაწერის შესწორება

თუ მიღებულია გადაწყვეტილება Minor Revisions ან Major Revisions / Revise and Resubmit, ავტორს ეგზავნება რეცენზენტების ანონიმური კომენტარები და ეძლევა შესაძლებლობა, გადახედოს ხელნაწერს.

ავტორმა უნდა წარმოადგინოს პასუხი რეცენზენტების კომენტარებზე და მკაფიოდ მიუთითოს, როგორ იქნა გათვალისწინებული არსებითი რეკომენდაციები.

მნიშვნელოვანი შესწორებების შემთხვევაში გადამუშავებული ხელნაწერი შეიძლება ხელახლა გაეგზავნოს თავდაპირველ რეცენზენტებს.

8. ავტორის ინფორმირება და გამოქვეყნება

ავტორს ეგზავნება შეტყობინება საბოლოო სარედაქციო გადაწყვეტილების შესახებ, შესაბამისი რეცენზენტების ანონიმური კომენტარების თანხლებით.

დადებითი გადაწყვეტილების შემთხვევაში, მიღებული სტატია გადადის ტექნიკური დამუშავების, პროფესიული ენობრივი რედაქტირებისა და დაკაბადონების ეტაპებზე, რის შემდეგაც მზადდება გამოსაქვეყნებლად.

უარყოფის შემთხვევაში, ავტორს მიეწოდება გადაწყვეტილება და, შესაბამის შემთხვევაში, მისი საფუძვლის განმარტება.

9. პროცესის სავარაუდო ხანგრძლივობა

ჟურნალი ცდილობს უზრუნველყოს რეცენზირების პროცესის დროული და ეფექტიანი განხორციელება აკადემიური ხარისხის სტანდარტების შენარჩუნების პირობებში.

პირველადი სარედაქციო პასუხი ავტორს იგზავნება სტატიის მიღებიდან არაუგვიანეს [მიუთითეთ რეალური ვადა, მაგალითად, 4–6 კვირისა].

აღნიშნული ვადა შეიძლება შეიცვალოს იმ შემთხვევაში, თუ რეცენზენტების შერჩევა ან რეცენზიის მიღება დამატებით დროს მოითხოვს.